TÜRKMENİSTAN GEZİ REHBERİ – Seyahat Tutkunu Gezginler

Türkmenistan, uluslararası turizm açısından dünyanın en az ziyaret edilen ülkelerinden biri olarak kabul edilir. Turizme diğer ülkelere göre daha kapalı olması nedeniyle uzun zaman gitmeyi düşünmediğimiz ülkelerden birisiydi. Hatta hayal defterimizin alt sıralarında yer almaktaydı. Ülke hakkında yazılanlar bizim gibi birçok kişiyi de aynı fikri düşünmeye zorlamıştır. Dünyanın en kapalı ülkelerinden olan Türkmenistan’a tur şirketleri gezi programlarını açıklayınca hemen gitme fikrini gündeme getirdik. Yazılarımızı okuyunca çok iyi yaptığımızı anlayacaksınız. Haydi önce Türkmenistan nerede? diye merak edenler için haritaya bir bakalım. Turistlerin çok gitmediği, belki nerede olduğu bile çok bilinmeyen bu güzel ülkeyi tanımaya başlayalım. Türkmenistan Orta Asya’da bulunan bağımsız bir Türk devletidir. Orta Asya’da denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Kuzeybatısında Kazakistan, kuzeyinde ve doğusunda Özbekistan, güneydoğusunda Afganistan, güneybatısında İran; batısında Hazar Denizi ile komşudur.

Türkmenistan yolculuğumuz İstanbul hava limanından başladı. İstanbul’dan THY ile saat 21.10’da başlayan yolculuğumuz Aşkabat Halkara Howa uluslar arası hava limanında saat 00.30’da sona erdi. İstanbul ile Aşkabat arasında 2 saat fark var. Aşkabat bizden 2 saat ileride. Check in işlemlerimizi yaptıktan sonra bavulumuzu almaya giderken polis kontrolünde ülkeye giriş için 14$ ayak bastı parası vereceğimizi söylediler. Biraz şaşırdık ama herkes için zorunluymuş.

Ayak parasına hepimiz tamam dedikten sonra “covid testi” yaptırmamız gerektiği söylendi. Oldukça şaşırdık. Covid testinin artık uygulanmadığını söyledik. Bir kaç arkadaşımız ayak bastı parasını ödeyip, sözde covid testini yaptırıp geçtiler. Sözde diyoruz çünkü beyaz önlük giymiş iki bayan ellerinde ki pamuklu çubuğu burnunuzun ucuna dıştan değdiriyor ve tamam diyor. Ne bir belge ne bir sonuç var. Sonradan bizler bu testi yaptırıp üzerine de 31$ vereceğimizi öğrenince uçaktan yarı uykulu indiğimiz halimizden eser kalmamıştı. Yani Türkmenistan’a hoş geldiniz 45$. Öyle böyle derken birazcık veya biraz fazlası sesimizi yükseltince test filan yaptırmadan sadece ayak bastı parasını vererek bavullarımızı almaya gittik. Türkmenistan’a girişin biraz zor olduğunu biliyorduk ama böylesi bir durum ile karşılaşacağımızı tahmin bile etmemiştik.

Türkmenistan vize istiyor mu derseniz, evet bordo pasaport sahiplerinden vize istiyor. Yeşil pasaport sahibi kişilerde vizeden muaf olmakla birlikte, davet edilmek ve pasaport bilgileri ilgili Türkmen makamlarına önceden bildirilmek kaydıyla ülkeye kabul edilmektedir. Yani yeşil pasaport sahiplerinin de Türkmenistan’a gidebilmek için mutlaka davet yazısı olması gerekiyor. Biz tur şirketi ile gittiğimiz için bu işlemleri şirket kendisi yaptı. Bu arada hemen hatırlatalım. İstanbul hava limanında THY bankosunda check-in yaparken görevli bizden vize istedi. Biz her ne kadar yeşil pasaporta yok dediysek de, bizden önceki grup arkadaşlarımız başka THY bankolarından sorunsuz geçerken biz vize olmadığını değişik internet sayfalarından göstererek anlatmaya çalışsak da tur şirketi davet mektubunu gösterse de yaklaşık bir yarım saat sonra amiri gelip anlatınca işlemleri tamamladık. Sonra uçağa binerken bu sefer de oradaki görevli vize sordu. Ona da uzun bir anlatımdan sonra uçağa binebildik. Türkmenistan’a gidişimiz ve ülkeye girişimiz bayağı sorunlu oldu.

Videolar You Tube Kanalımızda. Kanalımıza (ücretsiz) abone olmayı unutmayın. Bizi Instagram hesabımızdan takip edebilirsiniz.

Her şey tamamlanınca hava limanında bizi bekleyen aracımızla otelimize gittik. Bu kadar kapalı kutu Türkmenistan hakkında merak edilenler de fazla. Haydi o zaman bu ülkeyi tanıyalım.

Türkmenistan’a yalnız gelinebilir mi? Diğer ülkelere gittiğiniz gibi uçağa binip hoooop ben geldim diyebilir misiniz? Tabi ki hayır. Eskiden 5 günlük transit vize uygulaması varmış. Şimdi maalesef yokmuş. Bu ülkeye gelmek için, hem turist vizesi hem de davet mektubu için mutlaka Türkmenistan’dan bir bağlantınız olması gerekir. Davet mektubu ya da vizeyi bağlantı kurarak aldınız ve buraya geldiniz, burada yalnız dolaşmanıza izin vermiyorlar. Yanınızda bir Türkmen olması gerekir. Bu en kolay şekli ile burada bindiğiniz taksi şoförü bile olabilir.

Biz size burada 1 hafta boyunca bizi gezdiren, gittiğimiz yerlerde çok düzgün Türkçesi ile detaylı bilgiler veren, programda olmadığı halde görmek istediğimiz yerleri gösteren bir kişiden bahsedeceğiz. Kendisi Türkiye’de Üniversite okumuş, geleneklerimizi bilen ve her konuda yardımcı olan Dowlet Hudaygulyyev. Biz kendisine Devlet Bey diye hitabettik. Türkmenistan’a gelmek isterseniz diye kartını buraya bırakıyoruz.

Başkenti neresi? Başkenti aynı zamanda en gelişmiş şehri olan Aşkabat’tır. Aşkabat’a gelince biraz şaşıracaksınız. Neden mi? Şehir bembeyaz. Evet yanlış duymadınız. Şehirde ki binalar, yollardaki süslemeler, anıtlar hatta arabalar bile beyaz. Nedenini Aşkabat’ta gezilecek yerler-1 yazımızda okuyabilirsiniz.

Aşkabat’ta beyaz mermer kullanımı oldukça yaygın. Bu nedenle “Beyaz Mermer Şehri” olarak bilinir. Birçok hükümet binası, anıt ve kamusal alan bu parlak ve yansıtıcı malzeme ile süslenmiştir. Eski Cumhurbaşkanı Saparmurat Niyazov tarafından yazılan manevi ve ideolojik bir rehber kitap olan Ruhnama, Türkmen tarihi ve kültürüne atıfta bulunarak şehrin mimarisini etkilemiştir.

Bayrağın anlamı? Türkmenistan bağımsızlığını ilan ettiği 1991 yılında “ulusal bayrak” olarak kabul edilmiştir.

Bayrağın yeşil rengi Türkmen tarihini, sol tarafında kalın bir şerit olarak uzanan motifler Türkmen halı motifleri olup ülkenin 5 şehrinin simgesi. Çapraz olarak tasarlanan yarım hilal İslamiyeti, beş yıldız ise Türkmenistan’ın 5 şehrini ifade etmektedir.

Dili nedir? Türkmence 1990 yılından itibaren Türkmenistan’ın ana dilidir. Türkmencenin yanı sıra ülkede Özbekçe ve Rusça yaygın olarak konuşulmaktadır.

Dini nedir? Ülke nüfusunun %92’si Müslüman, %6’sı Hıristiyan ve %2’si diğer dinlere mensuptur.

Para birimi nedir? Türkmenistan manatı (TMT)

Videolar You Tube Kanalımızda. Kanalımıza (ücretsiz) abone olmayı unutmayın. Bizi Instagram hesabımızdan takip edebilirsiniz.

İklimi nasıl? Subtropikal çöl iklimi. Ülkenin çoğunluğu Karakum Çölüyle kaplıdır. Dünyanın en büyük kum çöllerinden olan Karakum Türkmenistan’ın orta kesiminin tamamını kaplayarak kuzeye Kazakistan’a doğru uzanır. Yazlar çok sıcak ve kurak, kışlar çok soğuktur. Yağış miktarı oldukça düşüktür.

Türkmenistan’a gelmeden bilinmesi gerekenler:

Dünyanın en az ziyaret edilen ülkelerinden biridir.

Türkmenistan, uluslararası turizm açısından dünyanın en az ziyaret edilen ülkelerinden biri olarak kabul edilir. Bunun nedenleri arasında turist vizesi alma zorluğu ilk sırada. Turizm için sınırlı altyapı yani konaklama ve ulaşım seçenekleri yine turistleri düşündürmekte. Üstelik Ülkede fotoğraf çekme yasakları da var. Devlet binalarının fotoğrafını çekemezsiniz. Ülkede iletişimde devlet tekeli vardır.

Facebook, Twitter ve YouTube sansürlenmiştir. Türkmenistan’da kaldığımız süre boyunca internet çok sıkıntı oldu. Kendi operatörlerimizi kullanmak da işimize gelmedi. Çünkü hem çok masraflı hem de her yerde bağlantı sağlanamıyor. Konakladığımız otellerde her ne kadar wi-fi şifresini verseler de bağlantı hiç olmuyordu. Amaaa son gün ülkemize dönerken Yıldız Otelin 18.ci katında yemek yedik. Bu otel biraz lüks ve herkesin kalabileceği bir otel değil. İşte orada ki interneti bulan grubumuz öyle bir telefonlara sarıldı ki görmeliydiniz.

Türkmenistan’da ekonomi; Türkmenistan pamuk yetiştiriciliği, petrol ve doğalgaz çıkarımında uzman. Ülkede doğal gaz o kadar fazla ki evlerde yaz kış klimalar hiç durmadan çalışırmış. Ülke halkına elektrik, doğal gaz, su neredeyse ücretsiz sayılabilecek şekilde düşükmüş. Eskiden bedavaymış ama şimdi çok az bir ücret ödüyorlarmış. Türkmenistan halkının hepsinin ev ve arabası varmış.

Türkmenistan’da hayvancılık: Kurak iklime rağmen, yeterli hayvan yemi üretimi zorluklar yaratsa da, hayvancılık önemlidir. Türkmenistan’da Ahal Teke atlarının yetiştiriciliğini yapan bir çiftliğe gidiyoruz. Ahal Teke bir Türkmen atıdır. Hız, dayanıklılık, zeka ve ayırt edici metalik parlaklıkları ile ünlüdürler. Parlak derileri sayesinde ”Altın Atlar’‘ olarak bilinirler. Ne yazık ki bu atlar soykırıma uğrayan ilk ve tek at türü olarak tarihte geçmiştir. Stalin’in emriyle, Türkmenlerin direnişini kırmak ve kültürel miraslarını zayıflatmak amacıyla, onlar için büyük bir değer taşıyan Ahal Teke atlarından yaklaşık 80 bininin katledildiği bilinmekte.

Türkmenler, hızlı koşan Ahal Teke’den hiç vazgeçmeyerek, asırlar geçmesine rağmen atlarının genetiğini korumayı başardılar. Atların gösterisini izledik Bu atlara dokunmak efsaneye göre şifa getirirmiş biz dokunmayı bırakın kendimiz besleme şansını yakaladık.

Çiftlikte çok güzel bir yemek yedik, hele ekmeklerin tadı bir harikaydı. Yerel rehberimiz Devlet Bey’e çiftlikteki tüm aktiviteler için çok teşekkür ediyoruz.

Yemek sonrası grupta isteyenler atlara bindi. Ben de ilk kez bir ata bindim. Tabi ki yanımda atlarla ilgili görevli arkadaşlar olmasa binemezdim. Kendilerine çok teşekkür ediyorum.

Burada asıl ilginç olan mavi gözlü bir at görmek oldu. Mavi göz çok nadir görülen bir durummuş. Türkmenistan at bakanlığı olan tek ülke. Dünyada sadece Türkmenistan’da her yıl At Bayramı kutlanıyor. Türkmen’ler “sabah kalk atını gör, atından sonra babanı gör” derlermiş.

Videolar You Tube Kanalımızda. Kanalımıza (ücretsiz) abone olmayı unutmayın. Bizi Instagram hesabımızdan takip edebilirsiniz.

Buradan Türkmen Alabay cinsi köpekleri görmeye gidiyoruz. Alabay köpeklerin ortaya çıkışı MÖ 3. bin yıla kadar dayandırılmaktadır. Kangal gibi bazı alt tür çoban köpeklerinin atası olarak kabul edilir. Yapay üretim değildir. Günümüzde Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan, Kazakistan, Afganistan, Doğu Türkistan, Özbekistangibi ülkelerde yerel halk tarafından çoban köpeği olarak yetiştirilmektedir.

Türkmenistan’da yaşamı görmek için bir köye gittik. Köyde otağ çadırlarında çok güzel bir yemek yedik. Yemeğin hazırlanışı ve sunumu tam bir görsel şölendi. Lütfen iki videoyu da izleyin.

Yemeğin sunumunu beklerken tam bir sabır örneği gösterdik.

Yemek sonrası çok güzel folklor gösterisi izledik. Gençlerin enerjisi mükemmeldi.

Türkmenistan’da eğitim Türkmenistan’da 11 yıllık örgün orta öğretim vardır. Yüksek öğrenim ise 5 yıl sürer. Yine burada ilginç bir durum var. Öğrenciler tek tip kıyafet giyiyor. Yüksek öğretime giden kız öğrenciler kırmızı renk, orta öğretim dekiler ise yeşil renk kıyafet giyiyorlar.

Türkmenistan İpek yolu üzerindedir

Çin’den Orta Asya üzerinden ülkemize kadar uzanan İpek Yolu Türkmenistan’dan geçmiştir. , Türkmenistan’daki birkaç antik ticaret şehri, ticaret, kültür ve bilgi alışverişi için önemli merkezler olarak hizmet veren bu ağda çok önemli bir rol oynamıştır. Merv büyük bir İpek Yolu şehri olup UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer almaktadır. Türkmenistan’daki İpek Yolu üzerindeki diğer şehirlerden birisi de Nisa şehridir. Aşkabat’tan Merv’e 50 dakikalık uçuşla ulaşabilirsiniz. Biz minibüsle hareket ettik. Yollar oldukça düzgün. Kara yolu ile Merv-Aşkabat arası 4 saat. Yolda mola verebileceğiniz ve bir şeyler atıştırabileceğiniz yerler mevcut. Merv’de geçmişi yaşadık. Yazımız burada.

Ne zaman gidilmeli? Türkmenistan’ı ziyaret etmek için en uygun zaman ilkbahar ve sonbahar ayları. Biz Kasım ayında oradaydık.

Nasıl gelinir? Türkiye’den Türkmenistan’a ulaşımın en hızlı ve konforlu yolu hava yoludur. İstanbul Havalimanı ve Sabiha Gökçen Havalimanı’ndan Türkmenistan’ın başkenti Aşkabat’a direkt uçuşlar bulunuyor. İstanbul-Aşkabat arası uçak yolculuğu yaklaşık 3,5 saat sürüyor.

Halk çok cana yakın. Türk olduğumuzu öğrenenler gözleri ışıldayarak hal hatır soruyor. Kadınlar desenli rengarenk geleneksel uzun elbiseler giyiyor. Karşılaştığımız Türkmen kız öğrencilerde çok şıktılar. Ülkede kadınların pantolon giymesi yasakmış. Ayrıca ülkede sokakta dahi sigara içmek yasak.

Gezimiz tamamlayıp ülkemize dönmek üzere Aşkabat Hava limanına (Saparmurat Türkmenbaşı Uluslararası Havalimanı) gidiyoruz. Havalimanı, dev bir Türkmen kuşu şeklinde inşa edilmiştir. Hava limanının yapısı ülkenin sembolü olan Laçin kuşu formu ile simgeleştirilmiş yapının terminal bölümünde; çatı strüktürü ve dış kaplaması, kuş formlu heykelsi inşa edilmiş. Maalesef tam fotoğrafını çekemedik ama nasıl olduğunu görmeniz için bir fotoğraf bırakıyoruz.