“BEYAZ MÜCEVHER” AŞKABAT’TA GEZİLECEK YERLER-1

Türkmenistan’ın başkenti Aşkabat UNESCO tarafından “beyaz mermer binaların en yoğun olduğu şehir” unvanını almış. Bu cümleyi buraya gelmeden ve burayı görmeden anlamak biraz zor. Buraya gelince gördük ki Aşkabat Karakum Çölü’nün ortasında beyaz bir mücevher gibi ışıldamakta. Gerçekten anlatıldığı gibi şehir bembeyaz ve daha ilginci hiç renkli araba yok. Tüm arabalar beyaz. Neden derseniz ki biz dedik ve yerel rehberimiz Devlet Bey’e sorduk. Aşkabat 1948 yılında yaşadığı deprem felaketi ile neredeyse tamamen yok olmuş. Deprem sonrası Aşkabat yeniden toparlanmaya başlamış.  Türkmenistan 1991 yılında bağımsızlığını ilan etmiş ve “beyaz mermer” konseptiyle şehir yeniden inşa edilmeye başlamıştır.

Eski Devlet Başkanı Saparmurat Türkmenbaşı vatandaşlarına“Size bembeyaz bir kent inşa edeceğim” diye söz vermiş. O sözü tutmak için de süt beyazı mermerlerle binalar inşa edilmiş.  İçinde damar bulunmadığı için alacalı renge sahip olmayan mermerler, Türkiye’den ve İtalya’dan getiriliyormuş. Arabaların beyazlığına gelince; Türkmenistan’da 2018 yılında ilginç bir karar alınmış ve bu karar tüm dünyayı şaşırtmış. Şehirde sadece beyaz arabaların kullanılmasına izin verilmiş ve renkli araçlar yasaklanmış.  Bu karar sonrası renkli araçlar toplatılmış, halk mevcut araçlarını beyaza boyatmak zorunda kalmış. Dönemin Cumhurbaşkanı Gurbanguly Berdimuhamedov’un beyaz renge olan hayranlığı bu kararın alınmasına sebep olmuş. Berdimuhamedov beyaz rengin şans ve saflık olduğuna, diğer renklerin ise kötü enerji getirdiğine inanıyormuş. Şehirde çok nadir beyaza yakın birkaç açık gri renk dışında şehirde başka renk arabaya rastlamadık. Daha ilginç bir şey daha; eğer siz Aşkabat dışında yaşıyorsunuz ve arabanız beyaz değil. Aşkabat’ta 1-2 saatliğine bir işiniz var yani şehre girdi-çıktı yapacaksınız. Renkli arabanız ile şehre giremezsiniz. Arabanızı şehrin dışında bırakmak zorundasınız. Bu arada arabanız beyaz ama pis ya da çamurlu ise ceza yiyorsunuz. Tüm şehir gündüz bembeyazken gece olduğunda inanılmaz bir ışık dünyasına bürünüyor. Gündüz sadece beyaz olarak gördüğünüz devlet binaları, kültür merkezler, altın kubbeler inanılmaz bir ışık ve renk şovuna başlıyor.

Gündüz görüntüden çok etkilenmesek bile gece hava kararmaya başladığında şaşkınlığımız artıyor ve çok daha fazla etkileniyoruz. Bu kadar ışıklı bir şehir daha biliyoruz.  Aşkabat’ı görene kadar Las Vegas bizim gördüğümüz en ışıltılı en parlak şehirdi ama Aşkabat’ta hiç ondan geri kalmıyor. Las Vegas yazılarımız burada.  

 Bu arada siz Aşkabat’ın isminin “Aşıklar Şehri” olduğunu biliyor musunuz? Şehrin ismi Arapça aşk, Farsça kent anlamındaki ibad sözcüklerinin bileşiminden oluşmakta. Havalanından bizi bekleyen otobüsümüze biniyoruz şehri panoramik olarak görüyoruz. Şehrin yolları oldukça geniş. Ayrıca yol kenarları ve göbekler; heykeller, anıtlar, çiçekler ile çok güzel süslenmiş. Çölün ortasında çarpıcı bir şehir yaratılmış.

Videolar You Tube Kanalımızda. Kanalımıza (ücretsiz) abone olmayı unutmayın. Bizi Instagram hesabımızdan takip edebilirsiniz.

Panoramik gezi sonrası otelimize geçiyoruz. Kısa süre dinlendikten sonra şehir gezimize ilk önce “Türkmenistan Devlet Kültür Merkezi Devlet Müzesi” nden başlıyoruz.

Türkmenistan Devlet Kültür Merkezi

Türkmenistan Devlet Kültür Merkezi (Türkmence Döwlet Medeniyet Merkezi) Arçabil Bulvarı üzerinde yer almakta olup 2007 yılında açılmıştır. 

Müze kompleksi, Türkmen ataları tarafından kurulan 16 Türk devletini simgeleyen dioktahedral mavi kubbeli çarpıcı üç katlı bir yapıya sahiptir.

Müzenin karşısında, dünyanın en uzun bayrak direklerinden birinde Türkmenistan bayrağı bulunmaktadır.

Müzenin adı Nisan 2013’te Türkmenistan Devlet Kültür Merkezi olarak değiştirildi. eserden Kasım 1998’de kurulan iki katlı müzede çeşitli tarihi dönemleri ve temaları kapsayan 500,000’den fazla  eser bulunmaktadır.

Müzede Türkmen tarihi ve kültürünün farklı yönlerini gösteren salonlarda ülkenin geçmişi sergilenmektedir.

Antika Salonunda; Part İmparatorluğu ve eski Nisa hakkında bilgiler ve objeler sergilenmektedir. Burada en çok dikkat çeken eserler fildişinden ve altın oran prensibiyle yapılmış ritonlardır.

Giriş kat, sütunlarıyla ve mimarisiyle dikkat çekmekte olup burada Devlet sembolleri yer almaktadır.

Müzede, Türkmenistan’a özgü halıların sergilendiği bir bölüm de en dikkat çeken 266 m²‘lik dev halı olup Ahal teke kabilesinin desenlerini taşımaktadır.

Tarih ve Etnografya Müzesi, eski Türkmen halıları, nadir ulusal kıyafetler, mücevherler ve antika silahlar dahil olmak üzere Nisa, Merv ve Gonur’dan antik eserler sergilemektedir. Ayrıca Paleozoik çağdan fosilleşmiş bir tahta parçası, dinozor ayak izleri sergilemektedir.

Videolar You Tube Kanalımızda. Kanalımıza (ücretsiz) abone olmayı unutmayın. Bizi Instagram hesabımızdan takip edebilirsiniz.

Anayasa Anıtı

Türkmenistan’ın en yüksek ikinci binasıdır. Anıt mermerle süslenmiştir. Türkmenistan Anayasası’nın 20. yıldönümünü anmak için 2008-2011 yılları arasında Türk şirketi tarafından Arşabil caddesi üzerinde inşa edilmiştir. Anıtın alt kaidesi, 3 kademeli ve 27 m yüksekliğinde olup sekiz köşeli Türkmen yıldızını simgelemektedir. Bu kaide üzerinde yükselen anıt toplam 185 m. olup Türkmenistan anayasasının kabul edildiği tarihi yani 1992 yılının 18 Mayısını ifade etmektedir. Anıtın dört tarafında da 5 vilayeti simgeleyen halı desenleri bulunmaktadır. Kompleksin içinde bir müze, bir konferans salonu, bir kütüphane, bir hediyelik eşya dükkanı ve bir kafeterya bulunmaktadır.

Dünyanın en yüksek dönme dolabında deneyim……..

Alem Kültür ve Eğlence Merkezi 25.950 m² alana inşa edilen ve içerisinde Guinness Dünya Rekorları tarafından da kabul edilen “dünyanın en büyük kapalı alan dönme dolabı” nı barındıran bir merkezdir. Merkez, 18 Mayıs 2012 tarihinde Türkmenistan Cumhurbaşkanı Kurbankulu Berdimuhammedov’un katılımıyla açılmıştır Binanın tepesinde Alem olarak bilinen 57 m’lik bir cam ve beyaz çelik bir gövdeye sahip bir dönme dolap ve üstünde sekiz köşeli yıldız yer almaktadır.

Eeeee buraya kadar gelmişken dönme dolaba binmemek olmaz değil mi?  Rehberimiz biletlerimiz alırken dönme dolap hakkında bilgi paylaşalım. Dolap, 47.6 m yüksekliğinde olup Fabbri Group tarafından yapıldı. Gözlem çarkı, her biri dışarıdaki hava koşullarından bağımsız olarak konforlu bir deneyim sağlamak için özel iklim kontrol sistemleriyle donatılmış 24 adet 6 kişilik kabinle donatılmıştır.

Büyük bir zevkle tur atarken şehri yukarıdan seyretme şansını yakaladık. Bu kültür ve eğlence merkezinde; uzay müzesi, mağazalar, yemek alanları ve eğlence alanları bulunmaktadır.

Dönme dolaptan inince uzay müzesine gittik. Uzay denince hiç dayanamayız. Aklımıza Amerika’da gittiğimiz ve saatlerce gezmekten yorulmadığımız Uzay müzesi geldi. Amerika-Washington DC Yazımız burada.

Bağımsızlık Parkı

Bağımsızlık Anıtı, Bağımsızlık Parkı’nın merkezinde yer alan ve Türkmenistan Aşkabat’ın en ikonik yapılarından biridir. Türkmenistan’ın 10. bağımsızlık yıl dönümü anısına yapılan anıt 118 m yüksekliğinde. Üzerinde altın bir hilal ve yıldız bulunan dev bir beyaz sütun şeklindedir. Bu sütun 5 Türkmen kabilesinin birliğini simgeliyor. Bağımsızlık Anıtı’nın önünde yaldızlı bir Türkmenbaşı heykeli bulunmaktadır.

Anıtın alt kısmı, içinde Bağımsızlık Müzesi’ni barındıran devasa bir yurt şeklinde inşa edilmiştir ve Daşoğuz ilindeki harabelerde yer alan “Kutluğ Timur” Minaresine benzetilmiş. Anıtın tepesinde yine beş Türkmen Kabilesini simgeleyen beş yıldız ve hilal bulunmaktadır. Anıtta beş başlı kartala çok yer verilmiş olup bu Cumhurbaşkanlığı sembollerindendir. Kartalın üç başı, sancağın soluna bakarken diğer ikisi sağ tarafa bakmaktadır.

Buranın en dikkat çeken bölümlerinden biri de, etrafında beş başlı altın kartalların olduğu yine altından yapılan Türkmenbaşı Saparmurat Niyazov heykelidir. Onun önünde de Milli kahramanları simgeleyen heykeller bulunmaktadır. Gerek altın heykel gerekse etrafındakiler, fıskiyelerle süslenmiş havuzlar sayesinde görselleri çok zenginleştirilmiştir.

Alanın geneline yayılan Türkmen Milli kahramanlarının heykellerinde, siyah ve altın rengi kullanılarak çarpıcı bir görünüm elde edilmiş.

Aynı alanda Türkmenbaşı Saparmurat Niyazov tarafından yazılan iki katlı, ev yüksekliğindeki devasa “Ruhnama” adlı eserin heykeline de yer verilmiştir.  Cumhuriyetin her vatandaşının ezbere bilmese de en azından yeterince iyi bildiği etik ve felsefi kitap olan Ruhnama göze çarpıyor. Akşam, anma kitabının yeşil kapağı açılıyor ve ekranda bir projektör yardımıyla Türkmen ulusunun oluşumu hakkında bir belgesel gösteriliyor.

Videolar You Tube Kanalımızda. Kanalımıza (ücretsiz) abone olmayı unutmayın. Bizi Instagram hesabımızdan takip edebilirsiniz.

Mahtumkulu Firaki Anıtı

Mahtumkulu Firaki veya sadece Mahtumkulu, Türkmenistan’ın önde gelen düşünür ve şairlerinden. Asıl adı Mahtumkulu olan şair, şiirlerinde Firaki mahlasını kullandığı için Mahtumkulu Firaki olarak bilinir. Mahtumkulu Firaki doğumunun 300. yılında UNESCO tarafından 2024 yılı “Mahtumkulu Firaki yılı” ilan edilince, Türkmenistan ve dünyada pek çok etkinlikler düzenlenmiştir. Türkmenistan’da ki anıt 60 m yüksekliğinde ve bronzdan yapılmış olup Orta Asya’nın en büyük heykellerinden biridir. Şair, 1733-1797 yılları arasında yaşamış ve mezarı İran’ın kuzeyinde Aktokay köyünde bulunmaktadır.

Ülkemizde de Ankara’da Türkmenistan Parkında bulunan anıtına çelenk konularak anılmıştır. Türkmenistan dönüşü Türkmenistan Parkındaki Mahtumkulu Firaki anıtını görmeye gittik. Anıt 2012 yılında açılmıştır. Anıt Dikmen Vadisi’ndeki Türkmenistan Parkı içindedir. Köprüden vadiye baktığınızda anıtı bütün görkemiyle görebilirsiniz.

 Türkmen edebiyatının en parlak şahsiyetlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Türkmenistan Teleradyo Yayınları Merkezi 

Türkmenistan Teleradyo Yayınları Merkezi  Aşkabat-Göktepe Otoyolu üzerinde ve Aşkabat’ın yaklaşık 10 km güneybatısındaki Kopet Dağ sıradağlarının 800 m yükseklikte bir tepesine yapılan televizyon ve gözlem kulesidir.  Kule, 2011 yılında tamamlanmış olup 211 m yüksekliği ile Türkmenistan’ın en yüksek yapısı olup neredeyse şehrin her yerinden görülebilmektedir. Kulede bulunan Oğuzhan Yıldızı dünyanın en büyük mimari yıldızı olarak Guinness Rekorlar Kitabına girdi.

Televizyon merkezi aynı zamanda turistik bir cazibe merkezi. Kompleksin önündeki meydanda çeşmeler yer alıyor.  Hem kapalı hem de açık otopark alanları var. Merkezin 29. katında, 142 m yükseklikte, panoramik manzaralar sunan dönen bir restoran bulunuyor. Ayrıca, 30 metre yükseklikte bulunan 149. kat gözlem güvertesi, Aşkabat ve dağlık arazinin muhteşem manzaralarını sunuyor. Ziyaretçiler bu seviyelere yüksek hızlı asansörlerle taşınıyor. Eğer burayı ziyaret etmek isterseniz bir seyahat acentesi aracılığıyla ziyareti ayarlamanız önerilir. Çünkü televizyon merkezinin iç kısmına erişim kısıtlıdır. 

Halk Hakydasy Anıt Kompleksi (Halk Tarihi Anıt Kompleksi)

Anıt kompleks Göktepe Savaşı, II. Dünya Savaşı ve 1948 Aşkabad depreminde ölenlerin anısına inşa edilmiştir. Aşkabad’a bakan bir tepe üzerinde yer alan anıt 2014 yılında açılmış olup 650 bin m2’lik alanı kaplamaktadır. Alanda içerisinde deprem ve savaş salonları bulunan  Vatan Mukaddesliği Müzesi bulunmaktadır. Gittiğimizde müze kapanmıştı. Biz de açık alanda ki anıtları gördük. Alanda üç anıt ve sönmeyen ateş var.

Ruhu Tagzım Anıtı Aşkabat’ta 1948 yılında yaşanan depremde hayatlarını kaybedenlere adanmış bir anıttır. Bronz heykel 10 m yüksekliğinde, 24 m2’lik bir alanın üzerinde yükselen mermer platform üzerine monte edilmiştir. Anıt eski cumhurbaşkanı Saparmurat Türkmenbaşı’nın inisiyatifi güçlü bir boğa ve boynuzlarında Dünya tasvir edilmiş. Ayrıca anıtta ölü halkların ve bir kadının naaşları, bebeğini kurtaran son el hareketleri ve şehrin kalıntılarını üzerinde taşıması anlatılmış.

Baki Şöhret Anıtı Büyük Vatanseverlik Savaşı (1941-1945)’nda ölenlerin anısına adanmış bir anıttır.

Anıt 2014 yılına kadar Sonsuz alev olarak adlandırılmış. Anıt 27 m yüksekliğindeki 5 sütun, sekiz köşeli yıldız şeklinde bir tabana sahiptir. Sütunlar arasında sönmeyen ateş bulunmaktadır.  Anıt, ilk olarak Zafer’in 25. yıldönümü şerefine 1970 yılında açıldı.

Milletin Oğulları Anıtı Anıt, başını oğluna eğen bir anneyi tasvir eder. Anavatan (Türkmenistan) için diğer savaşların kahramanlarının anısına inşa edildi.

Videolar You Tube Kanalımızda. Kanalımıza (ücretsiz) abone olmayı unutmayın. Bizi Instagram hesabımızdan takip edebilirsiniz.

Ertuğrul Gazi Camii (Artogrulgazy metjidi)

Dört minaresi ve merkezi kubbesiyle Aşkabat’ın önemli bir simgesidir.

Osmanlı İmparatorluğunun kurucusu Osman Gazi’nin babası Ertuğrul Gazi’nin adı verilmiştir. Beyaz mermerden yapılmış yapı İstanbul’da ki Sultanahmet Camisi’ni andırıyor.  

Cami ince vitray pencerelerle zengin bir iç dekorasyona sahiptir.

Arkadağ Anıtı

Aşkabat Şehir Günü kutlamaları sırasında 25 Mayıs 2015’te açılan “koruyucu” veya “destek” anlamına gelen “Arkadağ” olarak sevgiyle anılan Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbanguly Berdimuhamedow’un heykelidir. Eser Türkmen sanatçı Saragt Babaev’e aittir. Anıtta, 15 m yüksekliğinde beyaz mermer bir kaide üzerinde, Cumhurbaşkanı Berdimuhamedow’un 6 m yüksekliğinde altın heykeli bulunur. Anıtta geleneksel bir papakha giyen cumhurbaşkanı bir Akhal-Teke atına binerken, sağ eli liderlik jestiyle yukarı kaldırılmış olarak tasvir edilmiştir. Ona eşlik eden uçan güvercin, ulusun barış özlemini simgelemektedir. Heykel bronzdan yapılmış ve 999 saflığa eşdeğer 24 ayar altın yaprakla kaplanmıştır. Anıt Tarafsızlık Bulvarı (eski adıyla Podvoysky Bulvarı) nda bir trafik kavşağının tam ortasında belirgin bir konumda yer almaktadır.

Saparmurat Hacı Camii (Saparmyrat Hajy metjidi)

Göktepe kentinde bulunan cami, adını Türkmenistan cumhurbaşkanı Saparmurat Türkmenbaşı’ndan almaktadır ve 1995 yılında tamamlanmıştır.

Caminin ortasında koyu yeşil bir kubbesi vardır ve etrafı daha alçak ancak aynı tonda dört yarım kubbeyle çevrilidir. Dört minaresi, Muhammed’in öldüğü yaşı temsilen 63 m yüksekliğindedir.

Caminin merkezinden 260 lambalı bir avize sarkıyor. Duvarlar geleneksel Türkmen halılarının motifleriyle kabartılırken, tüm kubbelerin iç kısımları pastel mavi desenlerle süslenmiştir. Cami 8.000 kişilik ibadet kapasitesine sahiptir.

Gökdepe Milli Müzesi

Saparmurat Hacı Camisi’nin hemen arkasında yer alan iki katlı müze2009 tarihinde açıldı.  

Müzenin ikinci katında halk kahramanlarının resimleri, tarihi eserler, etnografı hazineler, arşiv belgeler ve fotoğraflar bulunuyor.

Birinci katta, Türkmenlerin günlük hayatı, etnografyası, Türkmenistan tarihi, Göktepe Savaşı ile ilgili fotoğraflar yer alır.

Ayrıca 1. katta ulusal özellikleri yansıtan değerler, dönemin kıyafetleri, Türkmen ak çadırı, mücevher eşyalar ve tarihi seramik eserler sergileniyor.

Aşkabat’ta gece dışarı çıktığınız zaman çok parlak bir şehir sizi bekliyor. Binalar, sokaklar ve devasa anıtlar pırıl pırıl.

Bisiklet Anıtı

Bu anıt, 3 Haziran 2020’de, ikinci Uluslararası Bisiklet Günü‘nde açılmıştır. Şehrin güneybatısında, Kopetdağ sıradağlarının eteklerinde yer almaktadır.

Saparmurat Türkmenbaşı Olimpiyat Stadyumu (Aşkabat Olimpiyat Kompleksi)

Kompleks 1.466.400 m²’lik oldukça büyük bir alanda yer almaktadır. Çoğunlukla futbol karşılaşmaları için kullanılan stadyum Maral İbragimova gibi Türkmen pop yıldızlarının müzik etkinlikleri için de ev sahipliği yapmaktadır. Stadyum 2003 yılında inşa edilmiştir.

Ancak ilginç olan durum; adı Olimpiyat Stadyumu olmasına rağmen şimdiye dek ne Olimpiyat Oyunları’nda kullanılmıştır ne de kurulurken bu tür organizasyonlarda görev alması amaçlanmıştır. Kompleks 35.000 kişi kapasiteli olup Eylül 2017 de “5. Asya Kapalı Salon ve Dövüş Sanatları Oyunları” na ev sahipliği yapmıştır.

Aşkabat’ta 2 gece konaklayacağız. Yarın gezmeye devam. Görüşmek üzere……..

Videolar You Tube Kanalımızda. Kanalımıza (ücretsiz) abone olmayı unutmayın. Bizi Instagram hesabımızdan takip edebilirsiniz.